Breaking News : ગુજરાતના ભવિષ્યનો મેગા પ્રોજેક્ટ, કલ્પસરથી પાણી, ઊર્જા અને કનેક્ટિવિટીમાં મોટો બદલાવ, જુઓ Video
કલ્પસર પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત ગુજરાત સરકારે કેન્દ્ર અને નેધરલેન્ડની સંસ્થાઓ સાથે સમજૂતી કરાર કર્યા છે. આ યોજના ખંભાતના અખાતમાં 60 કિમી લાંબો ડેમ બનાવી 1600 ચોરસ કિમીનું જળ સરોવર બનાવશે, જે મીઠા પાણીનો સંગ્રહ કરશે.
ગુજરાત, કેન્દ્ર સરકાર અને નેધરલેન્ડની સંસ્થાઓ વચ્ચે કલ્પસર પ્રોજેક્ટ માટે બે મહત્વના સમજૂતી કરાર (MoUs) કરવામાં આવ્યા છે. આ કરાર ગુજરાતમાં જળ સંગ્રહ, સિંચાઈ, પીવાના પાણીની ઉપલબ્ધતા અને રિન્યુએબલ ઊર્જાના ક્ષેત્રે ક્રાંતિકારી પરિવર્તન લાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. કલ્પસર વિભાગ, સેન્ટ્રલ વોટર કમિશન, નેધરલેન્ડની ડેલ્ટારસ (Deltares) અને ટીયુ ડેલ્ફ્ટ (TU Delft) વચ્ચે ટેકનિકલ સહયોગ અને ક્ષમતા નિર્માણને આગળ વધારવા આ કરાર થયા છે.
આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ખંભાતના અખાતમાં એક વિશાળ મીઠા પાણીનો જળાશય બનાવવાનો છે. આ માટે લગભગ 60.13 કિલોમીટર લાંબો ડેમ બનાવવાની યોજના છે, જેનો મોટો હિસ્સો ખંભાતના અખાતમાંથી પસાર થશે. આ ડેમ દ્વારા આશરે 1600 ચોરસ કિલોમીટર વિસ્તારમાં મીઠા પાણીનો જળાશય તૈયાર કરાશે. આ જળાશયમાં સાબરમતી, મહી અને ઢાઢર જેવી નદીઓનું પાણી દરિયામાં વહી જતું અટકાવી સંગ્રહ કરવામાં આવશે. ભવિષ્યમાં નર્મદા નદીનું પાણી પણ આ પ્રોજેક્ટમાં લાવવાની યોજના છે, જે ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્ર સહિતના વિસ્તારોમાં પાણીની ઉપલબ્ધતા વધારશે અને સિંચાઈ તથા અન્ય પાણીની જરૂરિયાતો પૂરી પાડશે. આ પ્રોજેક્ટ દ્વારા ગુજરાતને મળતા પાણીમાં સવા ગણો વધારો થવાની સંભાવના છે, જેમાં લગભગ 8 BCM પાણીનો સંગ્રહ થશે.
જળ સંગ્રહ ઉપરાંત, કલ્પસર પ્રોજેક્ટ રિન્યુએબલ ઊર્જાના ઉત્પાદનમાં પણ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપશે. સરકારી માહિતી મુજબ, લગભગ 2470 મેગાવોટની હાઈબ્રીડ રિન્યુએબલ ઊર્જા ક્ષમતા વિકસાવવાની યોજના છે. આ ઊર્જાનો ઉપયોગ દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં મીઠા પાણીના પમ્પિંગ સહિતના હેતુઓ માટે કરવામાં આવશે. પ્રોજેક્ટ સાથે હાઇવે-કમ-રેલ કોરિડોરની પણ દરખાસ્ત છે, જે ગુજરાતની કનેક્ટિવિટી માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
કલ્પસર યોજનાનો વિચાર ગુજરાતમાં દાયકાઓથી ચર્ચામાં રહ્યો છે. એક સમયે આ યોજનાને અસંભવ ગણીને પડતી મૂકવામાં આવી હતી. જોકે, કેન્દ્રીય જળશક્તિ પ્રધાન સી.આર. પાટીલે જણાવ્યું કે અનેક પડકારો છતાં, માનનીય પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના સતત પ્રયાસો અને દ્રષ્ટિકોણના કારણે આ યોજના હવે સાકાર થઈ રહી છે. પ્રધાનમંત્રી મોદી જ્યારે ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી હતા અને પ્રધાનમંત્રી બન્યા પછી પણ તેમણે આ પ્રોજેક્ટ પર સતત કામ કર્યું છે.
આ પ્રોજેક્ટ હજુ પણ વિસ્તૃત ટેકનિકલ અભ્યાસ અને અમલીકરણના વિવિધ તબક્કાઓમાંથી પસાર થઈ રહ્યો છે. પ્રોજેક્ટના ખર્ચ અંગે વિવિધ દસ્તાવેજોમાં અલગ-અલગ આંકડા જોવા મળે છે, પરંતુ 2026ની પર્યાવરણીય મંજૂરી સંબંધિત માહિતીમાં અંદાજિત ખર્ચ ₹1.33 લાખ કરોડ દર્શાવવામાં આવ્યો છે. નેધરલેન્ડની ડેલ્ટારસ અને ટીયુ ડેલ્ફ્ટ જેવી વિશ્વવિખ્યાત સંસ્થાઓ સાથેના સહયોગથી આ પ્રોજેક્ટને નવી દિશા અને ટેકનિકલ કુશળતા મળવાની શક્યતા છે, જે ગુજરાતના ભવિષ્ય માટે અત્યંત ઉજ્જવળ સંભાવનાઓ ખોલશે.
વિવાદો બાદ સુમુલ ડેરીના પ્રમુખ-ઉપપ્રમુખની થઈ નિમણૂક, જુઓ Video
