
RD Burman: ભારતીય ફિલ્મ જગતમાં રાહુલ દેવ બર્મન એટલે કે આરડી બર્મનનું નામ હંમેશા યાદ રહેશે. તેમનો જન્મ 27 જૂન 1939 ના રોજ થયો હતો. પોતાના સંગીત અને કળાથી તેમણે ભારતીય ફિલ્મ સંગીતને માત્ર દેશમાં જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં એક અલગ ઓળખ આપી. સતત ત્રણ દાયકા સુધી હિન્દી સિનેમા પર રાજ કરનાર પંચમ દાએ 331 ફિલ્મોને પોતાના સંગીતથી સજાવી હતી. પંચમ દા તેના સંગીત માટે જેટલા પ્રખ્યાત હતા તેટલા જ તે તેના અવાજ માટે પણ પ્રખ્યાત હતા.
રાહુલ દેવમાંથી પંચમ આરડી બર્મનનું નામ આવવા પાછળ ઘણી વાતો છે. પંચમ નામ રાખતા પહેલા તેમની બીજું ઉપનામ ‘તબલુ’ હતું. સંગીતમાં તેમની રુચિને કારણે, તેમને આ નામ તેમની નાની પાસેથી મળ્યું. પંચમ નામ પાછળની સ્ટોરી કહે છે કે જ્યારે તે બાળપણમાં રડતા હતા ત્યારે તે શાસ્ત્રીય સંગીતનો પાંચમો સરગમ ‘પ’ જેવો લાગતો હતો.
આરડી બર્મને હિન્દી સિનેમામાં લગભગ દરેક મોટા દિગ્દર્શક નિર્માતા અને અભિનેતા સાથે કામ કર્યું હતું અને હિન્દી સિનેમાને ઘણી મોટી હિટ ફિલ્મો આપવામાં પંચમ દાની ભૂમિકા હતી. પરંતુ, હિન્દી સિનેમામાં સુપરસ્ટાર રાજેશ ખન્નાના અભિનય, કિશોર કુમારના અવાજ અને પંચમ દાના સંગીતે ધૂમ મચાવી હતી. આ ત્રણેયે લગભગ 32 ફિલ્મોમાં સાથે કામ કર્યું હતું.
આરડી બર્મનના અંગત જીવન વિશે વાત કરીએ તો તેઓ દાર્જિલિંગમાં રીટા પટેલને મળ્યા હતા. બંનેના લગ્ન 1966માં થયા હતા પરંતુ આ લગ્ન લાંબો સમય ટકી શક્યા ન હતા અને બંને વચ્ચેના પરસ્પર મતભેદોને કારણે 1971માં છૂટાછેડા થઈ ગયા હતા.
આ કારણે પંચમ ખૂબ જ દુઃખમાં રહેવા લાગ્યા અને આ દરમિયાન હોટલના રૂમમાં બેસીને પંચમ દાએ ફિલ્મ ‘પરિચય’નું ગીત ‘મુસાફિર હૂં યારોં’ કમ્પોઝ કર્યું. ત્યારબાદ પંચમ દાએ 1980માં ગાયિકા આશા ભોંસલે સાથે લગ્ન કર્યા. આરડી બર્મનના આ લગ્ન પણ લાંબા સમય સુધી ટકી શક્યા નહીં અને બાદમાં બંને અલગ રહેવા લાગ્યા.
1988 માં, આરડી બર્મનને હાર્ટ એટેક આવ્યો અને બાયપાસ સર્જરી માટે લંડનની ધ પ્રિન્સેસ ગ્રેસ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા. હોસ્પિટલમાં હોવા છતાં પંચમ દાએ બેડ પર જ ઘણી ધૂન બનાવી હતી. 1989 માં, તેણે હોસ્પિટલમાંથી જ વિધુ વિનોદ ચોપરાની ફિલ્મ ‘પરિંદા’ માટે સંગીત આપ્યું હતું. 4 જાન્યુઆરી, 1994ના રોજ હિન્દી સિનેમાની શોલે, યાદો કી બારાત, મિલી, સનમ તેરી કસમ, માસૂમ, કારવાં, ખેલ ખેલ મેં અને બુઢા મિલ ગયા જેવી સુપરહિટ ફિલ્મોમાં સંગીત આપનાર પંચમ દાએ આ દુનિયા છોડી દીધી. તેમનું મુંબઈમાં અવસાન થયું હતુ.