સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત, 3 મહિનાના નીચલા સ્તરે છુટક મોંઘવારી
છુટક મોંઘવારી આરબીઆઈ દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદાથી ઉપર છે. આમાં ઘટાડાનું કારણ વધુ સારી બેઝ ઈફેક્ટ માનવામાં આવે છે. જો કે, સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપો સર્જાયો છે. તેની પાછળનું કારણ વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય કારણો અને કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો હોવાનું માનવામાં આવે છે.
છુટક મોંઘવારીના મોરચે સારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. સપ્ટેમ્બરની સરખામણીમાં ઓક્ટોબરમાં છુટક મોંઘવારીના દરમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે. ઓક્ટોબરમાં છુટક મોંઘવારીનો દર 6.77 ટકા હતો જ્યારે સપ્ટેમ્બરમાં તેનો દર 7.41 ટકા હતો. સરકારે સોમવારે મોંઘવારી દરના આંકડા જાહેર કર્યા. છુટક મોંઘવારી પહેલા વાણિજ્ય મંત્રાલયે જથ્થાબંધ ફુગાવાના આંકડા રજૂ કર્યા હતા. એવું કહેવાય છે કે છેલ્લા 19 મહિનામાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી દરમાં મોટો ઘટાડો થયો છે અને તે સિંગલ ડિજિટ પર પહોંચી ગયો છે.
છુટક મોંઘવારી ઘટવાનું કારણ શું છે?
છુટક મોંઘવારી આરબીઆઈ દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદાથી ઉપર છે. આમાં ઘટાડાનું કારણ વધુ સારી બેઝ ઈફેક્ટ માનવામાં આવે છે. જો કે, સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપો સર્જાયો છે. તેની પાછળનું કારણ વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય કારણો અને કોમોડિટીના ભાવમાં વધારો હોવાનું માનવામાં આવે છે. તેનાથી મોંઘવારી પર દબાણ વધ્યું છે. તે જ સમયે, ઓક્ટોબર માટે ખાદ્ય પદાર્થોનો ફુગાવો 7.01 ટકા રહ્યો છે, જે અગાઉના મહિનામાં 8.6 ટકા હતો.
તમને જણાવી દઈએ કે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા એટલે કે આરબીઆઈ તેના નીતિ દરોની જાહેરાત માટે રિટેલ ફુગાવાના દરને માપદંડ માને છે. એવો અંદાજ છે કે તે 7 ટકાથી ઓછો રહી શકે છે. આ છુટક મોંઘવારીના દરના આધારે રિઝર્વ બેંક રેપો રેટની જાહેરાત કરે છે. મેથી સપ્ટેમ્બર સુધી રિઝર્વ બેંકે રેપો રેટમાં 1.90 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કર્યો છે. અત્યારે રેપો રેટ 5.90 ટકા છે જે રિટેલ ફુગાવાના દર પર આધારિત છે. રેપો રેટમાં વધારો જોવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે રિટેલ ફુગાવો રિઝર્વ બેંકના સહનશીલતા દર (જે દરે ફુગાવો સ્થિર રહેવો જોઈએ) 6%થી ઉપર ચાલી રહ્યો છે.
CPI આધારિત ફુગાવો શું છે?
તમને જણાવી દઈએ કે જ્યારે આપણે ફુગાવાના દરની વાત કરીએ છીએ તો અહીં આપણે કન્ઝ્યુમર પ્રાઇસ ઈન્ડેક્સ (CPI) પર આધારિત ફુગાવાની વાત કરી રહ્યા છીએ. CPI સામાન અને સેવાઓના છૂટક ભાવમાં ફેરફારને ટ્રેક કરે છે જે ઘરો તેમના રોજિંદા ઉપયોગ માટે ખરીદે છે. ફુગાવાને માપવા માટે અમે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન CPIમાં ટકાવારીના વધારાનો અંદાજ લગાવીએ છીએ. અર્થતંત્રમાં કિંમતો સ્થિર રાખવા માટે આરબીઆઈ આ આંકડા પર નજર રાખે છે.
CPI ચોક્કસ કોમોડિટી માટે છૂટક કિંમતો માપે છે. આ ગ્રામીણ, શહેરી અને સમગ્ર ભારતના સ્તરે જોવા મળે છે. સમયાંતરે ભાવ સૂચકાંકમાં ફેરફારને CPI આધારિત ફુગાવો અથવા છૂટક ફુગાવો કહેવામાં આવે છે.
તે જ સમયે, જથ્થાબંધ મોંઘવારી મોરચે મોટી રાહત મળી છે. સરકારી આંકડા મુજબ ઓક્ટોબરમાં જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક આધારિત ફુગાવાનો દર ઘટીને 8.39 ટકા પર આવી ગયો છે. સપ્ટેમ્બરમાં તે 10.7 ટકા હતો. જ્યાં સપ્ટેમ્બરમાં જથ્થાબંધ ફુગાવો ડબલ ડિજિટમાં હતો, તે ઓક્ટોબરમાં સિંગલ ડિજિટમાં આવી ગયો છે.
