શું આ મહિને ફરી સસ્તો થશે ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર ? આ 5 મોટા કારણો આપી રહ્યા છે સંકેત!
ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ દરમિયાન કોમર્શિયલ LPGના ભાવમાં પ્રતિ સિલિન્ડર આશરે 1373 રૂપિયાનો વધારો થયો હતો. હવે તે 183.50 રૂપિયાથી ઓછો થયો છે. સાથે જ યુદ્ધ સમાપ્ત થયા બાદ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મારફતે ગેસ અને ક્રૂડ ઓઈલ લઈને આવતા જહાજોની અવરજવર ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે.
ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધના અંત અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખુલ્યા પછી સરકારી તેલ અને ગેસ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ બુધવાર, 1 જુલાઈના રોજ કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં 183.50 રૂપિયા અને એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના ભાવમાં પ્રતિ લિટર 5 રૂપિયાનો ઘટાડો કર્યો છે. મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ દરમિયાન ક્રૂડ કોમર્શિયલ LPG ગેસ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ સમગ્ર વિશ્વમાં રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા હતા. યુદ્ધ બંધ થયા પછી અને હોર્મુઝ ખુલ્યા પછી તેમાં ઘટાડો થવા લાગ્યો છે.
યુદ્ધ દરમિયાન 4 વખત ભાવમાં થયો હતો વધારો
કોમર્શિયલ LPG અને ATF બંને ડિરેગ્યુલેટેડ ઇંધણ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડોના આધારે દર મહિનાના પહેલા દિવસે તેમના ભાવમાં સુધારો કરવામાં આવે છે. ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ દરમિયાન ભારતમાં તેમના ભાવમાં 4 વખત વધારો થયો હતો. આ સમયગાળા દરમિયાન કોમર્શિયલ LPGના ભાવમાં પ્રતિ સિલિન્ડર 1373 રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. હાલમાં દિલ્હીમાં 19 કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ LPG સિલિન્ડરનો ભાવ 183.50 રૂપિયા ઘટીને 2930 રૂપિયા થયો છે. મુંબઈમાં તે 2884 રૂપિયા છે. કોલકાતામાં 3072 રૂપિયા અને ચેન્નાઈમાં 3099.50 રૂપિયા છે.
ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં હજુ કોઈ ફેરફાર નહીં
સરકારી કંપનીઓએ 5 કિલોના ફ્રી ટ્રેડ LPG (FTL) સિલિન્ડરના ભાવમાં પણ 13 રૂપિયાનો ઘટાડો કર્યો છે. આ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ મોટાભાગે સ્થળાંતરિત મજૂરો, રસ્તાની બાજુમાં ખાણી-પીણીની દુકાનો અને શેરી વિક્રેતાઓ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેમાં પણ 13 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. તેની કિંમત 808.50 રૂપિયા છે. જોકે, 14.2 કિલોગ્રામના ઘરેલુ એલપીજી સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ઘટાડો કરવામાં આવ્યો નથી. તેની કિંમત આશરે 942 રૂપિયાની નજીક છે. જોકે કોમર્શિયલ ફ્રી ટ્રેડ એલપીજીના ભાવ જે રીતે ઘટ્યા છે તેના કારણે આ મહિને ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં પણ ઘટાડો થવાની ધારણા છે.
જુલાઈમાં ઘરેલુ LPG સસ્તું થવાના 5 સંકેતો
1. યુદ્ધ સમાપ્ત અને હોર્મુઝ જળમાર્ગ ખુલ્યો : ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધના અંત પછી હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વધુ ઊંડું થયું છે. સમુદ્રમાં ફસાયેલા ગેસ અને તેલ જહાજની અવરજવર ફરી શરૂ થઈ ગઈ છે. ભારત પણ આ માર્ગ દ્વારા એલપીજી અને તેલનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. હાલ પૂરતું, સપ્લાય ચેઇન પર દબાણ ઓછું થયું છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારત સરકારે ગયા અઠવાડિયે કોમર્શિયલ LPG ઉપયોગ પરનો પ્રતિબંધ હટાવી લીધો હતો. જેનાથી પહેલાની જેમ તેનો ઉપયોગ કરવાની મંજૂરી મળી હતી. પરિણામે, LPGની પુષ્કળ ઉપલબ્ધતાને કારણે ભવિષ્યમાં ઘરેલુ LPG સિલિન્ડરના ભાવ ઘટી શકે છે.
2. કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના દરમાં ઘટાડો : કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારો અને ઘટાડો આંતરરાષ્ટ્રીય LPG બજાર અને આયાત ખર્ચમાં વલણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં ઘટાડો એ સૂચવી શકે છે કે વૈશ્વિક LPG બજારમાં દબાણ ઓછું થયું છે. પરિણામે, આંતરરાષ્ટ્રીય LPG ભાવમાં ઘટાડાથી ભારતમાં ઘરેલુ ગેસના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
3. અમેરિકાથી LPG આયાત : ભારતની સરકારી તેલ કંપનીઓએ (IOC, HPCL અને BPCL) 2025માં અમેરિકાથી વાર્ષિક 22 લાખ ટન LPG આયાત કરવા માટે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા. રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ જૂન 2026 દરમિયાન અમેરિકાથી ભારતનો LPG આયાત 10 લાખ ટનના રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી શકે છે.
4. તારથી સતત LPG સપ્લાય : કતાર વિશ્વના અગ્રણી ગેસ અને LPG નિકાસકારોમાંનો એક છે. ભારત પણ કતારથી મોટા પાયે ઊર્જા સંસાધનોની આયાત કરે છે. ઈરાન-અમેરિકા યુદ્ધ દરમિયાન કતારે ભારતને અવિરત ઊર્જા પુરવઠો જાળવવા માટે પગલાં લીધા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન કતાર દ્વારા ગુજરાતના કંડલા અને મુન્દ્રા બંદરો પર સુરક્ષિત માર્ગે LPG જહાજોનું પરિવહન કરવામાં આવ્યું હતું. જોકે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હવે ખુલી જતાં ભારતના આયાત ખર્ચ અને પુરવઠાના જોખમોમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. આ અસર સ્થાનિક LPG સિલિન્ડરના ભાવમાં પણ પ્રતિબિંબિત થઈ શકે છે.
5. ઇલેક્ટ્રિક કુકિંગ ઉપકરણોનો વધતો ઉપયોગ : ભારતમાં ઇન્ડક્શન કુકટોપ, એર ફ્રાયર અને અન્ય ઇલેક્ટ્રિક કુકિંગ ઉપકરણોનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. તેના કારણે LPG પર લોકોની નિર્ભરતા ધીમે ધીમે ઘટી રહી છે. અહેવાલો મુજબ દેશમાં આશરે 5 ટકા પરિવારો કોઈને કોઈ પ્રકારના ઇલેક્ટ્રિક કુકિંગ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરે છે. એટલે કે લગભગ 1.5થી 1.6 કરોડ પરિવારો હવે રસોઈ માટે વીજળી આધારિત સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે. LPGનો વપરાશ ઘટતા સરકારના સ્ટોક પર દબાણ ઓછું રહેશે અને ભાવ ઘટાડવા માટે અનુકૂળ પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.
