IMF એ ભારતને ચેતવ્યુ, આ બે બાબતોને ભારતના GDP ગ્રોથ માટે ગણાવી મોટા ખતરા સમાન
ઈન્ટરનેશનલ મોનિટરી ફંડના એક અધિકારીએ ભારતના GDP ગ્રોથને લઈને મોટી આગાહી કરી છે. તેમની આગાહી અનુસાર વર્ષ 2026-27માં મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ અને અલ નીનોની અસરથી નબળા પડેલુ ચોમાસુ એ ભારતના GDP ગ્રોથ માટે મોટા જોખમ સમાન છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંકટથી તેલની કિંમતો વધી રહી છે. જે ભારતના GDP ની વૃદ્ધિ માં રોડારૂપ છે.
ભારતની અર્થવ્યવસ્થા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિશ્વની સૌથી ઝડપી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સ્થાન જાળવી રહી છે, પરંતુ વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પરિબળો હજુ પણ તેના વિકાસના માર્ગમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધી રહેલી અનિશ્ચિતતા અને હવામાન સંબંધિત પડકારો આગામી નાણાકીય વર્ષમાં દેશના આર્થિક પ્રદર્શનને અસર કરી શકે છે તેવી ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.
ઈન્ટરનેશનલ મોનિટરી ફંડ(IMF) નું કહેવુ છે કે તેલની કિંમતો અને નબળા ચોમાસુ ભારતના જીડીપી ગ્રોથ માટે બે સૌથી મોટા જોખમ સમાન છે. IMF ના એક અધિકારીએ જણાવ્યુ કે નાણાકીય વર્ષ 2026-27માં ભારતના GDP ગ્રોથ માટે મિડલ ઈસ્ટમાં વધતુ ટેન્શન અને અલ નીનોની અસરથી નબળુ પડેલુ ચોમાસુ બહુ મોટુ જોખમ છે. યુદ્ધને કારણે તેલની કિંમતો સતત વધી રહી છે.
- તેલ પર ભારતની નિર્ભરતા સૌથી મોટો પડકાર
- ભારત એશિયાની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા છે
- પોતાની તેલની જરુરિયાતનો લગભગ 80% હિસ્સો ભારત આયાત કરે છે.
- આનાથી ભારત એનર્જી શોકનો ભોગ બની શકે છે.
- આનાથી વિકાસ પર પ્રતિકૂળ અસર પડી શકે છે
- સાથે જ મોંઘવારી વધવાની ભીતિ છે
ભારતના જીડીપી વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ ઘટ્યો
આ મહિને, IMF એ 2026-27 માટે ભારતના GDP વૃદ્ધિ દરનો અંદાજ 10 બેસિસ પોઇન્ટ ઘટાડીને 6.4% કર્યો. દરમિયાન, તેણે 2027-28 માટે આગાહી 20 બેસિસ પોઇન્ટ વધારીને 6.7% કરી છે.
ભારત અને ભૂટાન માટે IMF ના સિનિયર રેઝિડેન્ટ પ્રતિનિધિ અનિલ સાલ્ગાડોએ સોમવારે રોઇટર્સ સાથેની એક મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે, “આની સાથે બે મુખ્ય જોખમો સંકળાયેલા હોઈ શકે છે.”
તેમના મતે, “એક એ છે કે યુદ્ધ ફરી શરૂ થઈ ગયુ છે. જેની સીધી અસર તેલની કિંમતો પર પડે છે.”
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા મોટા પ્રમાણમાં આયાત પર આધારિત હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થતી અચાનક તેજીની સીધી અસર દેશના વેપાર સંતુલન, ચલણ અને મોંઘવારી પર કરે છે. ઊંચા તેલના ભાવને કારણે પરિવહન, ઉત્પાદન અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચમાં વધારો થાય છે, જેનો પ્રભાવ અંતે સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે. આવી સ્થિતિ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહે તો ખાનગી વપરાશ અને ઔદ્યોગિક રોકાણની ગતિ પણ ધીમી પડી શકે છે.
બીજી તરફ, કૃષિ આધારિત અર્થવ્યવસ્થા માટે ચોમાસું અત્યંત નિર્ણાયક ગણાય છે. વરસાદમાં અસમાનતા અથવા અપેક્ષા કરતાં ઓછો વરસાદ માત્ર ખેતી પૂરતો જ સીમિત પ્રશ્ન નથી રહેતો, પરંતુ ખાદ્ય ઉત્પાદન, ગ્રામ્ય આવક અને ગ્રાહક માંગ પર પણ તેની અસર જોવા મળે છે. જો હવામાનની અનિશ્ચિતતા લાંબા સમય સુધી રહે તો ખાદ્ય મોંઘવારી વધવાની સાથે સમગ્ર અર્થતંત્ર પર દબાણ સર્જાઈ શકે છે.
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં થયેલો વધારો
ગયા અઠવાડિયે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં વિક્ષેપની આશંકાને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ $90 પ્રતિ બેરલથી ઉપર પહોંચી ગયા હતા. જોકે, સાઉદી અરેબિયાની નાકાબંધી અંગે હુતી બળવાખોરો દ્વારા તાજેતરના હુમલાઓ અને ધમકીઓ છતાં, યુએસ અને ઈરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી પ્રયાસોના અહેવાલો પછી છેલ્લા બે દિવસમાં ભાવમાં થોડો ઘટાડો થયો છે.
જોકે, સાલ્ગાડોએ નોંધ્યું હતું કે આ મહિના માટે IMFના અંદાજોમાં નબળા ચોમાસાની અસરનો સંપૂર્ણ રીતે સમાવેશ થતો નથી.
તેમણે કહ્યું, “આ અલ નીનો વર્ષ છે. તે ચોમાસાને વિક્ષેપિત કરી શકે છે. ચોમાસામાં વિલંબ થયો હતો. જુલાઈમાં થોડો સુધારો થયો હતો. પરંતુ આપણે રાહ જોવી પડશે અને જોવું પડશે કે આગળ શું થાય છે.”
ભારતે ખામીઓને દૂર કરવા માટે પગલા લીધા
સાલ્ગાડોએ જણાવ્યું હતું કે 2022-23ના GDP બેઝ યરના આધારે આંકડા વિભાગ દ્વારા બેક-સિરીઝ ડેટા જાહેર કર્યા બાદ, IMF આ વર્ષે ભારતના રાષ્ટ્રીય ખાતાઓની ગુણવત્તાનું ફરીથી મૂલ્યાંકન કરશે. આ મૂલ્યાંકન 2026 ના અંતમાં થવાની અપેક્ષા છે.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે પુનઃમૂલ્યાંકન પહેલાં જે કેટલાક પગલા લઈ શકાય છે તેમા નેશનલ એકાઉન્ટ્સમાં નવા અને રીબેસ્ડ હોલસેલ પ્રાઈસ ઈન્ડેક્સ (WPI) અને ઈન્ડેક્સ ઓફ ઈન્ડસ્ટ્રિયલ પ્રોડક્શન (IIP) ડેટા ને સામેલ કરવાનું સામેલ છે. સાથે જ ઐતિહાસિક GDP ડેટા ને બેસ યર માં કરવામાં આવેલા ફેરફારોને અનુરૂપ બનાવવાનો પણ સમાવેશ થાય છે. પદ્ધતિસરની ખામીઓને કારણે, ભારતના રાષ્ટ્રીય ખાતા ડેટાને ગયા નવેમ્બરમાં IMFનું બીજું સૌથી નીચું ‘C’ રેટિંગ મળ્યું હતું.
આ ખામીઓમાં જૂના બેઝ યર, કિંમતોમાં ફેરફારને એડજસ્ટ કરવા (ડિફ્લેશન) માટે જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંકો પર વધુ પડતી નિર્ભરતા અને ‘સિંગલ ડિફ્લેશન’નો વ્યાપક ઉપયોગ શામેલ છે.
ત્યારથી, ભારતે આ ચિંતાઓને દૂર કરવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં છે. આમાં બેઝ યરને 2022-23 માં સ્થાનાંતરિત કરવું, આઇટમ-લેવલ ડિફ્લેટરનો વ્યાપ વધારવો, ઉત્પાદન માટે ‘ડબલ ડિફ્લેશન’ લાગુ કરવું અને વહીવટી અને ડિજિટલ ડેટા સિસ્ટમ્સને મજબૂત બનાવવી શામેલ છે.
તાજેતરના આર્થિક અંદાજોમાં વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ માટે ભારતના વિકાસ દરમાં સામાન્ય ઘટાડો દર્શાવવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ત્યારબાદના વર્ષ માટે વધુ મજબૂત વૃદ્ધિની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ દર્શાવે છે કે ટૂંકા ગાળાના પડકારો હોવા છતાં મધ્યમ ગાળામાં ભારતના વિકાસ અંગે વૈશ્વિક સંસ્થાઓનો વિશ્વાસ યથાવત છે.
આર્થિક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સંઘર્ષો વૈશ્વિક કોમોડિટી બજારને અસ્થિર બનાવી શકે છે. ખાસ કરીને ઊર્જા પુરવઠા સાથે જોડાયેલા સમુદ્રી માર્ગોમાં કોઈપણ પ્રકારનો વિક્ષેપ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનને અસર કરી શકે છે, જેના કારણે કાચા તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા વધે છે. આવી સ્થિતિમાં આયાત આધારિત દેશો માટે નાણાકીય દબાણ વધુ વધી શકે છે.
આ દરમિયાન ભારતે પોતાના આર્થિક આંકડાઓને વધુ વિશ્વસનીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને અનુરૂપ બનાવવા માટે અનેક સુધારાત્મક પગલાં શરૂ કર્યા છે. નવા આધાર વર્ષના અમલ, આંકડાકીય પદ્ધતિઓમાં સુધારા, કિંમતોના મૂલ્યાંકન માટે વધુ ચોક્કસ માપદંડોનો ઉપયોગ તેમજ ડિજિટલ ડેટા સંગ્રહ વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસો દેશની આંકડાકીય વ્યવસ્થાને વધુ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવવાના દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ સ્થિર રહે અને ચોમાસું સામાન્ય રહે, તો ભારત પાસે આગામી વર્ષોમાં ફરીથી મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ હાંસલ કરવાની પૂરતી ક્ષમતા છે. જોકે, ઊર્જા આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી, કૃષિને હવામાન પરિવર્તન સામે વધુ સક્ષમ બનાવવી અને માળખાકીય સુધારાઓને સતત આગળ વધારવા જેવા મુદ્દાઓ લાંબા ગાળાની સ્થિર વૃદ્ધિ માટે અત્યંત જરૂરી રહેશે.
