Divorce Law : છુટાછેડા બાદ પાર્ટનર પાસેથી મળેલા નાણાં પર પણ ઇનકમ ટેક્સ ભરવો પડે ? જાણો શું છે નિયમ

દિગ્ગજ ક્રિકેટર હાર્દિક પંડ્યા અને તેની પત્ની નતાશાના છૂટાછેડાના સમાચાર આ દિવસોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે.  જો કે હાર્દિક અને નતાશાના છૂટાછેડાના સમાચારની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી, પરંતુ આવા છૂટાછેડાના કિસ્સાઓ પણ આવકવેરાના વિષય બની જાય છે. લોકોને વારંવાર પ્રશ્ન થાય છે કે શું છૂટાછેડામાં મળેલા પૈસા પર પણ ટેક્સ ભરવો પડશે? જો હા તો તેના પર કેટલો ટેક્સ લાગે છે?

સમાચારમાં દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે દિગ્ગજ ક્રિકેટર હાર્દિક પંડ્યા અને તેની પત્ની નતાશાએ છૂટાછેડા લેવાનો નિર્ણય લીધો છે અને હાર્દિકની પત્ની નતાશાએ પણ છૂટાછેડાના બદલામાં પ્રોપર્ટીનો 70 ટકા હિસ્સો માંગ્યો છે. આ પહેલા શોએબ અને સાનિયાના છૂટાછેડા પણ ચર્ચામાં હતા. જો કે છૂટાછેડા અંગેના કાયદાકીય નિયમ શું છે તેના વિશે અમે તમને જણાવીશું.

ભરણપોષણ શું છે?

છૂટાછેડામાં મળેલી રકમ કરપાત્ર છે કે નહીં તે જાણતા પહેલા, એલિમોની શું છે તે સમજવું જરૂરી છે. છૂટાછેડા પછી પતિ દ્વારા પત્નીને ભરણપોષણ માટે આપવામાં આવતી રકમને એલિમોની અથવા ભરણપોષણ કહેવામાં આવે છે.

હિન્દુ મેરેજ એક્ટ હેઠળ, કોર્ટ છૂટાછેડા પછી પત્નીને તેના જીવન માટે કાયમી ભરણપોષણ આપી શકે છે. મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, પત્નીને ભથ્થું મળે છે અને પતિ તેને ચૂકવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં, અદાલત વિપરીત ચુકાદો આપી શકે છે અને પત્નીને છૂટાછેડા પછી પતિના જીવનનિર્વાહ માટે ભરણપોષણ ચૂકવવા માટે કહી શકે છે.

આ રીતે રકમ થાય છે નક્કી

ભરણપોષણ નક્કી કરવા માટે કોઈ પ્રમાણભૂત સૂત્ર નથી. કોર્ટ આ કેસનો નિર્ણય બંને પક્ષોની પરિસ્થિતિ અનુસાર કરે છે. બંનેની કમાણી, તેમની જંગમ અને જંગમ મિલકતો, બાળકો (તેઓ જેમની સાથે જીવશે), વગેરે જેવા ઘણા પરિબળોને ધ્યાનમાં લીધા પછી ભરણપોષણની રકમ નક્કી કરવામાં આવે છે.

ભરણપોષણ બે રીતે ચૂકવવામાં આવે છે. કાં તો એક સાથે ચુકવણી કરવી પડશે એટલે કે સમગ્ર રકમ એક જ સમયે ચૂકવવી પડશે, અથવા દર મહિને અથવા દર 6 મહિને હપ્તાઓમાં ચુકવણી કરવી પડશે.

કર ક્યારે લાદવામાં આવે છે?

ભારતના આવકવેરા કાયદામાં ભરણપોષણ સંબંધિત કોઈ અલગ જોગવાઈ નથી. આવી સ્થિતિમાં, ટેક્સ નિયમોનો અમલ એલિમોની કેવી રીતે ચૂકવવામાં આવે છે તેના પર નિર્ભર છે. એક જ વારમાં ચુકવવામાં આવેલી ભરણપોષણને મૂડી રસીદ ગણવામાં આવે છે. આવકવેરા કાયદો મૂડી રસીદને આવક તરીકે ગણતો નથી. આનો મતલબ એ છે કે એકીકૃત ભરણપોષણ મેળવવા પર કોઈ કર લાગતો નથી.

આ સ્થિતિમાં ટેક્સ ભરવો પડશે

પરંતુ  જો માસિક અથવા ત્રિમાસિક ધોરણે હપ્તાઓમાં ચુકવણી કરવામાં આવે છે, તો આવકવેરાની જવાબદારી ચૂકવવાપાત્ર બને છે. આવી ચુકવણીને આવકની રસીદ તરીકે ગણવામાં આવે છે, જે ભારતના આવકવેરા કાયદા મુજબ આવક છે.

તેનો અર્થ એ છે કે આવકવેરાની જવાબદારી પણ ઊભી થશે. આવા કિસ્સાઓમાં ટેક્સની ગણતરી એલિમોની પ્રાપ્તકર્તાના સ્લેબ અનુસાર નક્કી કરવામાં આવે છે. આવી સ્થિતિમાં, એ જોવું જરૂરી છે કે જ્યારે એકસામટી ભરણપોષણ રોકડમાં આપવામાં આવશે, ત્યારે જ તેના પર ટેક્સ છૂટનો લાભ મળશે.