
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મંદી અને અનિશ્ચિતતાના માહોલ વચ્ચે ભારતીય અર્થવ્યવસ્થાએ મજબૂત વૃદ્ધિ નોંધાવી છે. ચાલુ નાણાકીય વર્ષના બીજા ક્વાર્ટરમાં ભારતનો વાસ્તવિક GDP ગ્રોથ 7.8 ટકા રહ્યો છે. આ આંકડો બજારના અંદાજ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ છે. ભારતની આ આર્થિક કામગીરીથી આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ચર્ચા શરૂ થઈ છે. ઇન્ટરનેશનલ મોનેટરી ફંડ (IMF)એ ભારતની મજબૂત વૃદ્ધિને આવકારીને તેને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે મહત્વપૂર્ણ ગ્રોથ એન્જિન ગણાવ્યું છે.
IMFના પ્રવક્તા જુલી કોઝાકના જણાવ્યા પ્રમાણે, 7.8 ટકાની GDP વૃદ્ધિ તેમના સ્ટાફના અગાઉના અંદાજ કરતાં ઘણી વધારે રહી છે. ભારતના આર્થિક વિકાસમાં સૌથી મોટો ફાળો સર્વિસ સેક્ટરની મજબૂત કામગીરીનો રહ્યો છે. સેવા ક્ષેત્રમાં સતત વિસ્તરણ જોવા મળતા સમગ્ર અર્થતંત્રને વેગ મળ્યો છે. આ ઉપરાંત ભારતીય નિકાસમાં પણ વધારો નોંધાયો છે. મજબૂત સ્થાનિક માંગ સાથે વૈશ્વિક માંગે પણ ભારતના આર્થિક વિકાસને ટેકો આપ્યો છે.
ભારતના અર્થતંત્રમાં સર્વિસ સેક્ટર લાંબા સમયથી સૌથી મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાંનું એક છે. IT, બિઝનેસ સર્વિસિસ, નાણાકીય સેવાઓ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને અન્ય સેવા ક્ષેત્રોમાં વધતી પ્રવૃત્તિએ આર્થિક વૃદ્ધિને મજબૂતી આપી છે. આ કામગીરી દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચે પણ ભારતીય અર્થતંત્રમાં આંતરિક માંગ અને આર્થિક પ્રવૃત્તિ જળવાઈ રહી છે.
ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર ઊર્જાના ભાવમાં થતી વધઘટ છે, કારણ કે દેશ પોતાની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વધે ત્યારે તેની અસર આયાત બિલ, ફુગાવો, વેપાર ખાધ અને ઉત્પાદન તથા પરિવહન ખર્ચ પર પડે છે. તેમ છતાં મોંઘા ઊર્જા ભાવના આંચકા વચ્ચે ભારતે મજબૂત આર્થિક વૃદ્ધિ જાળવી રાખી છે.
IMFએ પણ ઉર્જાના ભાવ સંબંધિત પડકારો વચ્ચે ભારતનું પ્રદર્શન તેની આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવે છે તેમ જણાવ્યું છે. વૈશ્વિક સ્તરે અનેક મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓ ધીમી વૃદ્ધિ અને મંદીના જોખમનો સામનો કરી રહી છે ત્યારે ભારતની ઝડપી વૃદ્ધિ તેને વૈશ્વિક વિકાસમાં વધુ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા આપે છે.
GDP વૃદ્ધિ ઉપરાંત IMFએ ભારતના આંકડાકીય સુધારાઓનું પણ સ્વાગત કર્યું છે. નવા GDP ડેટામાં ઈન્ડેક્સ ઓફ ઈન્ડસ્ટ્રીયલ પ્રોડક્શન (IIP) અને પ્રોડ્યુસર પ્રાઇસ ઈન્ડેક્સ (PPI) જેવા નવા માપદંડોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ ફેરફારોના કારણે દેશની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓને માપવાની પ્રક્રિયા વધુ ચોક્કસ બનવાની અપેક્ષા છે.
વધુ સચોટ અને વ્યાપક આર્થિક ડેટા નીતિ ઘડનારાઓ માટે પણ મહત્વપૂર્ણ છે. અર્થતંત્રની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે વધુ સ્પષ્ટ માહિતી ઉપલબ્ધ થતાં સરકારને નીતિ અને વિકાસલક્ષી નિર્ણયો લેવામાં મદદ મળી શકે છે. આંકડાકીય વ્યવસ્થામાં સુધારા અર્થશાસ્ત્રીઓ અને રોકાણકારોને પણ ભારતીય અર્થતંત્રની દિશા સમજવામાં મદદરૂપ થશે.
7.8 ટકાની GDP વૃદ્ધિ એવા સમયે નોંધાઈ છે જ્યારે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર વિવિધ પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. સ્થાનિક માંગ, સર્વિસ સેક્ટરની મજબૂત કામગીરી, નિકાસમાં વધારો અને આર્થિક પ્રવૃત્તિમાં સતત ગતિ ભારતની વૃદ્ધિના મુખ્ય આધાર બની રહ્યા છે. IMFના મૂલ્યાંકનથી પણ સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતની આર્થિક કામગીરી વૈશ્વિક સ્તરે ધ્યાન ખેંચી રહી છે. પડકારો વચ્ચે સતત ઊંચો વિકાસદર જાળવી રાખીને ભારતે ફરી એકવાર પોતાની આર્થિક ક્ષમતા અને સ્થિતિસ્થાપકતા દર્શાવી છે.
આ પણ વાંચો-