
પવિત્ર અધિક માસમાં ભક્તો ભગવાનની ભક્તિમાં તલ્લીન છે. ઝારખંડની રાજધાની રાંચીના મધ્યમાં આવેલા રાતુ રોડ વિસ્તારમાં સમુદ્ર સપાટીથી લગભગ 2,140 ફૂટની ઊંચાઈએ અને જમીનથી લગભગ 355 ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલું પહાડી મંદિર માત્ર શિવ (Shiva Mndir)ની ભક્તિ માટે જ નહીં, પણ રાષ્ટ્ર પ્રત્યેની ભક્તિ માટે પણ પ્રખ્યાત છે.
રાંચીનું પહાડી મંદિર દેશનું પહેલું એવું મંદિર છે, જ્યાં સ્વતંત્રતા દિવસ અને ગણતંત્ર દિવસ પર ત્રિરંગો ધ્વજ ફરકાવવામાં આવે છે. આ પહેલું મંદિર છે, જ્યાં ધાર્મિક ધ્વજની સાથે દેશનો ત્રિરંગો ધ્વજ પણ ફરકાવવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો : Travel : આ છે ભારતનું અનોખું શિવ મંદિર, પથ્થરોમાંથી આવે છે ડમરુનો અવાજ
465 થી વધુ પગથિયાં ચઢીને, ભક્તો બાબા ભોલેનાથના દર્શન માટે ટેકરીની ટોચ પર પહોંચે છે. અધિક માસ અને શ્રાવણ મહિનામાં માત્ર રાજધાની રાંચીથી જ નહીં પરંતુ સમગ્ર ઝારખંડ રાજ્ય તેમજ બિહાર, છત્તીસગઢ, બંગાળ, ઓડિશાથી પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ અહીં પહોંચે છે.
પહાડી મંદિર પર ભગવાન ભોલેનાથની સાથે ભગવાનના પ્રિય નાગરાજનું મંદિર પણ છે, જ્યાં નાગ દેવતા વિરાજમાન છે. મોટી સંખ્યામાં સાપ હોવા છતાં ભગવાનના ચમત્કાર તરીકે, આજ સુધી કોઈ સાપે કોઈ ભક્તને ડંખ માર્યો નથી.
આદિવાસી સમાજની માન્યતાઓ અનુસાર, ભગવાન ભોલેનાથ પર જલાભિષેક કરતા પહેલા તેઓ નાગ દેવની પૂજા કરે છે, જ્યારે અન્ય ભક્તો પહેલા અહીં ભગવાન ભોલેનાથને જલાભિષેક કરે છે. આ પછી, નાગ દેવતાની ગુફામાં પ્રવેશ કરો અને તેમના દર્શન કરે છે.
સંશોધન મુજબ રાંચીનો આ પર્વત હિમાલય કરતા પણ જૂનો છે, જ્યાં ભગવાન ભોલેનાથનું મંદિર આવેલું છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધન દરમિયાન જાણવા મળ્યું છે કે રાંચીનો આ પર્વત પ્રોટેરોઝોઇક કાળનો છે, જેની ઉંમર લગભગ 4,500 મિલિયન વર્ષ છે. જોકે કેટલાક ભૂસ્તરશાસ્ત્રીઓ માને છે કે આ પર્વતની ઉંમર 980 થી 1200 મિલિયન વર્ષ છે. આ પર્વતના ખડકનું ભૌગોલિક નામ ગેનિટીફેરસ સિલિમેનાઈટ છે.
પહાડી મંદિરના ઈતિહાસની વાત કરીએ તો આ મંદિરનો ઈતિહાસ ઘણો રસપ્રદ છે. વર્ષ 1842માં બ્રિટિશ નાગરિક કર્નલ ઓન્સલેએ આ મંદિરનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. દેશની આઝાદી પહેલા આ મંદિર અંગ્રેજોના તાબામાં હતું. અંગ્રેજો આ જગ્યાએ સ્વતંત્રતા સેનાનીઓને ફાંસી આપતા હતા. બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન, પહાડી મંદિરનો વિસ્તાર “હેંગિંગ ગેરી” તરીકે ઓળખાતો હતો.
14 ઓગસ્ટ, 1947ની રાત્રે, જ્યારે દેશની આઝાદીની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, ત્યારે સ્વતંત્રતા સેનાની કૃષ્ણચંદ્ર દાસે આ મંદિરમાં પ્રથમ વખત રાષ્ટ્રધ્વજ ફરકાવ્યો હતો, ત્યારથી આજદિન સુધી અહીં સ્વતંત્રતા દિવસ અને પ્રજાસત્તાક દિવસ બંને પર ધ્વજ ફરકાવવામાં આવે છે. બંને પ્રસંગોએ, ધાર્મિક ધ્વજ, ભારતના રાષ્ટ્રધ્વજની સાથે, અહીં ત્રિરંગો ફરકાવવામાં આવે છે.
માન્યતાઓ અનુસાર, પહાડી મંદિર પર સ્થિત બાબા ભોલેનાથ અને નાગ દેવતા પર જલાભિષેક કરવાથી ભક્તોની તમામ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. શ્રાવણ માસ ઉપરાંત શિવરાત્રિ દરમિયાન અહીં લાખો ભક્તોની ભીડ ઉમટી પડે છે. સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી શ્રદ્ધાળુઓ માટે ટેકરીની ટોચ પર પહોંચવા માટે એક સીડી બનાવવામાં આવી છે.
રાજધાની રાંચી શહેરની મધ્યમાં સ્થિત હોવાને કારણે ભક્તોને અહીં પહોંચવામાં કોઈ મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડતો નથી. બસ સ્ટેન્ડ અને રેલવે સ્ટેશનથી માત્ર 10 કિલોમીટરનું અંતર હોવાથી અન્ય રાજ્યોમાંથી આવતા શ્રદ્ધાળુઓ ખાનગી વાહન, ટેમ્પો કે રિક્ષાની મદદથી અહીં સરળતાથી પહોંચી શકે છે.