Pitru Paksha 2026 : પિતૃપક્ષમાં શ્રાદ્ધનું ભોજન કોને-કોને ખવડાવવું જોઈએ? જાણો પંચબલિ અને ભોજન પીરસવાના શાસ્ત્રોક્ત નિયમો

હિન્દુ ધર્મમાં પિતૃપક્ષને પૂર્વજો પ્રત્યે શ્રદ્ધા, કૃતજ્ઞતા અને સન્માન વ્યક્ત કરવાનો પવિત્ર સમય માનવામાં આવે છે. આ દિવસો દરમિયાન લોકો પોતાના પિતૃઓની આત્માની શાંતિ અર્થે શ્રાદ્ધ, તર્પણ અને પિંડદાન જેવા ધાર્મિક વિધિ-વિધાનો કરે છે. શ્રાદ્ધના દિવસે પિતૃઓને સમર્પિત કરીને તૈયાર કરવામાં આવેલા ભોજનને સામાન્ય ભોજન કરતાં વિશેષ અને પવિત્ર ગણવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં આ ભોજન કોને પીરસવું અને કોનાથી દૂર રાખવું તે અંગે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે.

વર્ષ 2026 માં ક્યારથી શરૂ થશે પિતૃપક્ષ?

પંચાંગ અનુસાર, વર્ષ 2026 માં પિતૃપક્ષનો પ્રારંભ 26 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ પૂનમના શ્રાદ્ધથી થશે. જ્યારે પ્રતિપદા શ્રાદ્ધની શરૂઆત 27 સપ્ટેમ્બર 2026 થી ગણાશે. આ પિતૃપક્ષનું સમાપન 10 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ સર્વપિતૃ અમાસ સાથે થશે.

સૌપ્રથમ યોગ્ય અને સાત્વિક બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવો

ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર, શ્રાદ્ધના દિવસે સાત્વિક, સદાચારી અને વિદ્વાન બ્રાહ્મણને શ્રદ્ધાપૂર્વક ભોજન કરાવવાની મુખ્ય પરંપરા છે. એવી માન્યતા છે કે યોગ્ય બ્રાહ્મણ આ ભોજન ગ્રહણ કરે ત્યારે જ શ્રાદ્ધ કર્મ વિધિવત સંપન્ન થયેલું ગણાય છે અને પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે.

ગરીબો અને જરૂરિયાતમંદોને અન્નદાન

શ્રાદ્ધમાં માત્ર બ્રાહ્મણો પૂરતી જ સીમા નથી. ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ ભૂખ્યા, ગરીબ, અસહાય અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને ભોજન કરાવવું અત્યંત પુણ્યશાળી કાર્ય છે. જો કોઈ કારણસર યોગ્ય બ્રાહ્મણ ઉપલબ્ધ ન હોય, તો શ્રદ્ધાપૂર્વક કોઈ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને આદર સાથે ભોજન કરાવી શકાય છે.

શું પરિવારના સભ્યો શ્રાદ્ધનું ભોજન લઈ શકે?

આ બાબતે સામાન્ય લોકોમાં ઘણીવાર દ્વિધા જોવા મળે છે. શાસ્ત્રોક્ત પરંપરા અનુસાર, પિતૃઓને ભોગ ધરાવ્યા પછી અને બ્રાહ્મણ ભોજન પૂર્ણ થયા બાદ કુલ, ગોત્ર અને પરિવારના સભ્યો શ્રાદ્ધનું ભોજન પ્રસાદ સ્વરૂપે ગ્રહણ કરી શકે છે; તેમાં કોઈપણ પ્રકારનો દોષ લાગતો નથી.

પંચબલિનું વિશેષ મહત્વ

શ્રાદ્ધ કર્મમાં ‘પંચબલિ’ અર્થાત્ પ્રકૃતિના જીવો માટે અન્ન અલગ કાઢવાની પરંપરા સર્વોપરી છે. ભોજનમાંથી ગાય (ગોબલિ), શ્વાન (શ્વાનબલિ), કાગડો (કાકબલિ) અને કીડીઓ માટે ભોજનનો ચોક્કસ હિસ્સો કાઢીને અર્પણ કરવો અનિવાર્ય મનાય છે.

કેવા લોકોને શ્રાદ્ધનું ભોજન ન આપવું?

શ્રાદ્ધનું ભોજન અત્યંત સાત્વિક અને પવિત્ર હોવું જોઈએ. આથી માંસાહાર, દારૂ કે અન્ય નશીલા પદાર્થોનું નિયમિત સેવન કરતી તામસિક પ્રકૃતિ ધરાવતી વ્યક્તિઓને શ્રાદ્ધનું ભોજન પીરસવાથી બચવાની સ્પષ્ટ સલાહ શાસ્ત્રોમાં આપવામાં આવી છે.

સ્ટ્રીટ સ્ટાઈલ મોમોઝની લાલ ચટણી હવે ઘરે જ બનાવો, સ્વાદ, સુગંધ અને ટેક્સચર રહેશે એકદમ પરફેક્ટ