
હિન્દુ ધર્મમાં લાભ પંચમીનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ માનવામાં આવે છે. તેને સૌભાગ્ય પંચમી અને લાભ પાંચમના નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. દિવાળી પછી આવતો આ તહેવાર વેપારીઓ અને વ્યવસાય સાથે જોડાયેલા લોકો માટે ખૂબ જ ખાસ હોય છે. એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે ભગવાન ગણેશ, માતા લક્ષ્મી અને કુબેર દેવની પૂજા કરવાથી જીવનમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે અને વેપારમાં પ્રગતિના નવા રસ્તા ખુલે છે. વર્ષ 2026માં લાભ પંચમીનો તહેવાર 14 નવેમ્બર, શનિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. પંચમી તિથિ 13 નવેમ્બરની રાત્રે 8:42 વાગ્યે શરૂ થઈને 14 નવેમ્બરની રાત્રે 11:23 વાગ્યા સુધી રહેશે.
લાભ પંચમીના દિવસે પૂજા-પાઠની સાથે કેટલાક વિશેષ કામ કરવા પણ ખૂબ જ ફળદાયી માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને વેપારીઓ માટે આ દિવસનું મહત્વ વધી જાય છે. એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે નવી ચોપડીઓ શરૂ કરવી, દુકાન કે પ્રતિષ્ઠાનની પૂજા કરવી અને શુભ-લાભ લખવાથી વેપારમાં બરકત આવે છે. જ્યારે માતા લક્ષ્મીની સાથે કુબેર દેવની પૂજા કરવાથી ધન-ધાન્યમાં વૃદ્ધિ થાય છે. આવો જાણીએ લાભ પંચમીના દિવસે કયા કામ કરવા જોઈએ અને આ દિવસે પૂજાનો શુભ મુહૂર્ત શું રહેશે.
1. ઘર અને દુકાનની સાફ-સફાઈ
લાભ પંચમીના દિવસે સવારે વહેલા ઊઠીને સ્નાન કરો અને સ્વચ્છ કપડાં પહેરો. ત્યારબાદ તમારા ઘર, મંદિર અને વેપારી પ્રતિષ્ઠાન એટલે કે દુકાન અથવા ઓફિસની સારી રીતે સફાઈ કરો. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર સ્વચ્છ જગ્યાએ માતા લક્ષ્મીનો વાસ હોય છે. તેથી પૂજા પહેલાં આસપાસની સ્વચ્છતાનું ખાસ ધ્યાન રાખો.
2. માતા લક્ષ્મી, ગણેશજી અને કુબેર દેવની પૂજા
આ દિવસે ભગવાન ગણેશ, માતા લક્ષ્મી અને કુબેર દેવની પૂજા કરવી ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે. આ માટે પૂજાસ્થળે લાલ કપડું પાથરીને ત્રણેય દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિ અથવા તસવીર સ્થાપિત કરો. તેમને ચંદન, સિંદૂર, અક્ષત, ફૂલ, ધૂપ, દીવો અને મીઠાઈ અર્પણ કરો. ત્યારબાદ વિધિ-વિધાન સાથે પૂજા કરીને વેપારમાં પ્રગતિ અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિની કામના કરો.
3. માતા લક્ષ્મી અને ગણેશજીના મંત્રોનો જાપ
લાભ પંચમીના દિવસે દેવી લક્ષ્મી અને ભગવાન ગણેશના મંત્રોનો જાપ કરવો ફળદાયી માનવામાં આવે છે. આ દિવસે પૂજા દરમિયાન ‘ૐ શ્રીં હ્રીં શ્રીં મહાલક્ષ્મ્યૈ નમઃ’ અને ‘ૐ ગં ગણપતયે નમઃ’ મંત્રનો 108 વાર જાપ કરો. એવી માન્યતા છે કે તેનાથી ઘરમાં સકારાત્મકતા આવે છે અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે.
4. નવી ચોપડીઓની શરૂઆત
લાભ પંચમી વેપારીઓ માટે ખૂબ જ ખાસ માનવામાં આવે છે. દિવાળીની રજાઓ બાદ આ દિવસે ઘણા વેપારીઓ પોતાની દુકાનો અને પ્રતિષ્ઠાનો ફરીથી ખોલે છે. સાથે જ નવી ચોપડીઓ અને વેપારની શરૂઆત કરે છે. એવી માન્યતા છે કે શુભ મુહૂર્તમાં નવા કામની શરૂઆત કરવાથી વેપારમાં લાભ અને પ્રગતિના યોગ બને છે.
5. ચોપડીઓ અને મુખ્ય દરવાજા પર શુભ-લાભ લખો
આ દિવસે નવી ચોપડીઓ પર હળદર અથવા કંકુથી શુભ-લાભ અને શ્રી લખવું શુભ માનવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત ઘર અને દુકાનના મુખ્ય દરવાજા પર સ્વસ્તિકનું ચિહ્ન બનાવો. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર આવું કરવાથી ઘર અને વેપારમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જળવાઈ રહે છે.
6. નવો વેપાર અથવા કામ શરૂ કરો
જો તમે લાંબા સમયથી કોઈ નવો વેપાર શરૂ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છો, તો લાભ પંચમીનો દિવસ તેના માટે શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે નવો વેપાર, વ્યવસાયિક સોદા અથવા કોઈ નવા કામની શરૂઆત કરી શકો છો. એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે શરૂ કરેલા કામમાં સફળતા અને આર્થિક લાભ મળવાની શક્યતાઓ વધે છે.
7. માતા લક્ષ્મીને હળદરની ગાંઠ અને ગોમતી ચક્ર અર્પણ કરો
લાભ પંચમીની પૂજામાં માતા લક્ષ્મીને હળદરની 5 ગાંઠ અને ગોમતી ચક્ર અર્પણ કરવું શુભ માનવામાં આવે છે. પૂજા બાદ તેને લાલ કપડામાં બાંધીને તમારી તિજોરી અથવા પૈસા રાખવાની જગ્યાએ મૂકી શકો છો. ધાર્મિક માન્યતા છે કે તેનાથી ધનની અછત દૂર થાય છે અને ઘરમાં બરકત જળવાઈ રહે છે.
8. ઘરના મુખ્ય દરવાજા અને તુલસી પાસે દીવો પ્રગટાવો
આ દિવસે ઘરના મંદિર, મુખ્ય દરવાજા, રસોડા અને તુલસીના છોડ પાસે ઘીનો દીવો પ્રગટાવો. એવી માન્યતા છે કે દીવો પ્રગટાવવાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો સંચાર થાય છે અને સુખ-સૌભાગ્ય જળવાઈ રહે છે.
9. કન્યાઓને ભોજન કરાવો અને દાન કરો
લાભ પંચમીના દિવસે નાની કન્યાઓને ભોજન કરાવવું અને જરૂરિયાતમંદોને દાન આપવું પણ શુભ માનવામાં આવે છે. આ દિવસે 8થી 11 વર્ષની કન્યાઓને ભોજન કરાવો અને તમારી શક્તિ પ્રમાણે અનાજ, વસ્ત્રો અથવા અન્ય જરૂરી વસ્તુઓનું દાન કરો. ધાર્મિક માન્યતા છે કે આવું કરવાથી દેવી-દેવતાઓની કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.