દેવશયની એકાદશીથી શરૂ થશે ચાતુર્માસ, લગ્ન સહિત તમામ માંગલિક કાર્યો પર વિરામ
હિન્દુ ધર્મમાં ચાતુર્માસનું વિશેષ મહત્વ છે. આ સમયગાળાની શરૂઆત સાથે દેશભરમાં લગ્ન, મુંડન સમારોહ અને પવિત્ર દોરા સમારોહ જેવા તમામ શુભ સમારોહ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ છે. આ વર્ષે ચાતુર્માસ 25 જુલાઈએ શરૂ થશે કે 26 જુલાઈએ તે અંગે થોડી મૂંઝવણ છે. ચાલો કેલેન્ડર અનુસાર ચોક્કસ તારીખ અને તેનું ધાર્મિક મહત્વ જોઈએ.
Chaturmas 2026 Date: સનાતન ધર્મમાં ચાતુર્માસનું વિશેષ મહત્વ છે. આ ચાર મહિનાનો સમયગાળો એક પવિત્ર સમય છે જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુ યોગનિદ્રામાં જાય છે અને પરિણામે લગ્ન, ગૃહસ્થી વિધિ, માથાના વાળ કાપવાની વિધિ અને અન્ય શુભ વિધિઓ સ્થગિત કરવામાં આવે છે. 2026માં ચાતુર્માસની શરૂઆત લગ્ન જેવા શુભ કાર્યક્રમો પર પણ વિરામ લાગશે. પરિણામે ઘણા લોકો વિચારી રહ્યા છે કે ચાતુર્માસ 25 જુલાઈએ શરૂ થશે કે 26 જુલાઈએ. ચાલો તેની ચોક્કસ તારીખ, મહત્વ અને આ સમયગાળા દરમિયાન કઈ પ્રવૃત્તિઓ ટાળવી જોઈએ તે શોધી કાઢીએ.
ચાતુર્માસ ક્યારે શરૂ થશે?
કેલેન્ડર મુજબ ચાતુર્માસની શરૂઆત અષાઢ મહિનાના શુક્લ પક્ષ (ચંદ્ર પક્ષનો પ્રજનન તબક્કો) દરમિયાન દેવશયની એકાદશીથી થાય છે. 2026 માં, દેવશયની એકાદશી વ્રત 25 જુલાઈ, શનિવારના રોજ મનાવવામાં આવશે. આ દિવસથી, ભગવાન વિષ્ણુ યોગિદ્રા (નિદ્રા) માં પ્રવેશ કરશે અને ચાતુર્માસ શરૂ થયો માનવામાં આવશે. ચાતુર્માસ કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષ દરમિયાન દેવશયની એકાદશી પર સમાપ્ત થશે. ચાતુર્માસ 25 જુલાઈથી 20 નવેમ્બર, 2026 સુધી ચાલશે.
કઈ તારીખ સાચી છે, 25 જુલાઈ કે 26 જુલાઈ?
આ વખતે, તારીખ અંગે લોકોમાં થોડી મૂંઝવણ છે. ધાર્મિક પરંપરા અનુસાર ચાતુર્માસ દેવશયની એકાદશીથી શરૂ થાય છે તેવું માનવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં દેવશયની એકાદશીનું વ્રત 25 જુલાઈના રોજ મનાવવામાં આવશે. તેથી ચાતુર્માસ આ દિવસથી શરૂ થવાનું માનવામાં આવશે.
ધાર્મિક માન્યતા મુજબ દેવશયની એકાદશી પર ભગવાન વિષ્ણુ ચાર મહિના માટે ક્ષીરસાગરમાં યોગનિદ્રામાં જાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ભગવાન શિવ બ્રહ્માંડના સંચાલનની જવાબદારી સંભાળે છે. શાસ્ત્રોમાં ભગવાન વિષ્ણુના વિશ્રામ દરમિયાન લગ્ન, ગૃહસ્થી, મુંડન અથવા અન્ય કોઈપણ શુભ સમારોહની મનાઈ છે. તેથી લગ્ન માટેનો શુભ સમય ચાતુર્માસની શરૂઆત સાથે સમાપ્ત થાય છે અને દેવઉઠી એકાદશી પછી શુભ ઘટનાઓનો શુભ સમય ફરી શરૂ થાય છે.
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર ચાતુર્માસ શા માટે ખાસ છે?
જ્યોતિષ શાસ્ત્ર અનુસાર, ચાતુર્માસ દરમિયાન ઘણા મહત્વપૂર્ણ ગ્રહોની સ્થિતિ પણ બદલાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, સુખ, વૈવાહિક જીવન અને સમૃદ્ધિ માટે જવાબદાર ગ્રહ શુક્ર અને જ્ઞાન, ધર્મ અને શુભતા માટે જવાબદાર ગ્રહ ગુરુ અસ્ત સ્થિતિમાં હોય છે. આ ગ્રહોના પ્રભાવને કારણે, લગ્ન અને અન્ય શુભ ઘટનાઓ ટાળવાની પણ સલાહ આપવામાં આવે છે.
ચાતુર્માસમાં શું કરવું શુભ માનવામાં આવે છે?
જો કે આ સમયમાં શુભ કાર્યો કરવામાં આવતા નથી, પરંતુ ધાર્મિક દૃષ્ટિએ આ સમય સાધના, પૂજા અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિ માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા, મંત્રોચ્ચાર, ગીતા અને શ્રીમદ ભાગવતના પાઠ, દાન, ઉપવાસ અને સત્સંગને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ચાતુર્માસ દરમિયાન કરવામાં આવતી ધાર્મિક ક્રિયાઓ અનેકગણું ફળ આપે છે.
ચાતુર્માસનું ધાર્મિક મહત્વ
ચાતુર્માસ એ માત્ર શુભ કાર્યો પર પ્રતિબંધનો સમય નથી પણ આત્મનિરીક્ષણ, સંયમ અને ભક્તિનો તહેવાર પણ છે. આ સમય દરમિયાન ઋષિ-મુનિઓ પણ એક જગ્યાએ રોકાય છે અને ઉપદેશ, તપસ્યા અને ધ્યાન કરે છે. એટલા માટે આ ચાર મહિના ધર્મ, સેવા અને ભગવાનની પૂજા માટે સૌથી પવિત્ર સમય માનવામાં આવે છે.
