
દર વર્ષે બે કે ત્રણ વખત સૂર્ય અને ચંદ્ર ગ્રહણ જેવી વિશિષ્ટ ખગોળીય ઘટનાઓ બને છે. વર્ષ 2026નું પ્રથમ ચંદ્ર ગ્રહણ 3 માર્ચે લાગવાનું છે, જે ભારત સહિત અનેક વિસ્તારોમાં દેખાશે. ખગોળશાસ્ત્ર મુજબ, ચંદ્ર ગ્રહણ ત્યારે બને છે જ્યારે પૃથ્વી સૂર્ય અને ચંદ્ર વચ્ચે આવી જાય છે અને પૃથ્વીની છાયા ચંદ્ર પર પડે છે. વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ આ એક સ્વાભાવિક ખગોળીય પ્રક્રિયા છે, પરંતુ ધાર્મિક પરંપરાઓમાં ગ્રહણને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે.
હિંદુ પરંપરામાં ગ્રહણ પહેલાં “સૂતક કાળ” માનવામાં આવે છે. ચંદ્ર ગ્રહણ માટે સૂતક સામાન્ય રીતે લગભગ 9 કલાક પહેલાં શરૂ થાય છે. આ સમયગાળા દરમિયાન ધાર્મિક ક્રિયાઓ ટાળવામાં આવે છે અને ખાસ સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. ખાસ કરીને ગર્ભવતી મહિલાઓને ઘરની બહાર ન જવા, તીખી વસ્તુઓનો ઉપયોગ ન કરવા અને આરામ કરવાની સૂચવવામાં આવે છે.
ધાર્મિક માન્યતાઓ મુજબ ગ્રહણ દરમિયાન નકારાત્મક ઉર્જા સક્રિય બને છે. માનવામાં આવે છે કે આ સમય દરમિયાન ગર્ભમાં વિકસતા બાળક પર અસર પડી શકે છે. પ્રાચીન ગ્રંથોમાં રાહુ અને કેતુની છાયા સાથે ગ્રહણને જોડવામાં આવ્યું છે અને ગર્ભવતી સ્ત્રીઓએ જાપ-ધ્યાન કરીને શાંતિપૂર્ણ વાતાવરણમાં રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
વૈજ્ઞાનિક રીતે જોવામાં આવે તો ચંદ્ર ગ્રહણ સમયે ખાસ હાનિકારક કિરણો પૃથ્વી પર આવતી હોવાનો સ્પષ્ટ પુરાવો નથી. જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન તણાવ, ભય અથવા અશાંતિ માતા અને શિશુ બંને માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે. તેથી સાવચેતીરૂપે આરામદાયક અને સુરક્ષિત વાતાવરણમાં રહેવું યોગ્ય ગણાય છે.
3 માર્ચ 2026ના ચંદ્ર ગ્રહણનો સમય બપોરે 3:20થી સાંજે 6:47 સુધીનો રહેશે. સૂતક કાળ સવારે અંદાજે 9 વાગ્યાથી શરૂ થઈ શકે છે. ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે મુખ્ય સલાહ એ છે કે તેઓ અફવાઓથી દૂર રહી, શાંતિપૂર્વક અને સકારાત્મક મનોભાવ સાથે આ સમય પસાર કરે.
અંતમાં, ગ્રહણને લઈને ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિકોણ અલગ હોઈ શકે, પરંતુ ગર્ભવતી મહિલાઓ માટે સાવચેતી, આરામ અને માનસિક શાંતિ સૌથી વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.