ફ્લાઇટ હાઈજેક થાય ત્યારે પાયલટ કેવા સિગ્નલ મોકલે છે? કેવી રીતે લેવાય છે એક્શન જાણો
વિશ્વભરના વિમાનોમાં 'ટ્રાન્સપોન્ડર' નામનું ઉપકરણ હોય છે, જે સતત વિમાનની ઓળખ અને સ્થાન અંગેની માહિતી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને મોકલતું રહે છે.
30 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ, દુબઈથી તેલ અવીવ જઈ રહેલી ફ્લાયદુબઈની ફ્લાઇટ FZ1073 એ સાઉદી હવાઈ ક્ષેત્ર (airspace) પર ઉડાન દરમિયાન અચાનક એક ઈમરજન્સી સિગ્નલ મોકલ્યું. આનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા એજન્સીઓ અને ઈઝરાયેલી ફાઈટર જેટ્સ તાત્કાલિક હાઈ એલર્ટ પર આવી ગયા. શરૂઆતના અહેવાલોમાં અપહરણની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી, જેના પગલે ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ સંરક્ષણ અધિકારીઓ સાથે તાત્કાલિક બેઠક બોલાવી હતી.
જોકે, પરિસ્થિતિની સ્પષ્ટતા જલ્દી થઈ ગઈ; તે ન તો આતંકવાદી હુમલો હતો કે ન તો અપહરણ, પરંતુ કોકપિટની અંદર પાઈલટો વચ્ચે શાબ્દિક બોલાચાલી અને ઝપાઝપી થઈ હતી, જે દરમિયાન ઈમરજન્સી કોડ સક્રિય થઈ ગયો હતો—ભલે તે ભૂલથી હોય કે આવેશમાં આવીને. આ ઘટના બાદ, વિમાને સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ પર સુરક્ષિત રીતે ઈમરજન્સી લેન્ડિંગ કર્યું. આ ઘટનાએ જનતામાં એવા પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે કે આવી પરિસ્થિતિઓમાં પાઈલટ 'એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ' (ATC) ને કયા ચોક્કસ સંકેતો મોકલે છે અને સુરક્ષા એજન્સીઓ કેવી રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે.
હાઈજેક એલર્ટ કોડ શું છે? : વિશ્વભરના વિમાનોમાં 'ટ્રાન્સપોન્ડર' નામનું ઉપકરણ હોય છે, જે સતત વિમાનની ઓળખ અને સ્થાન અંગેની માહિતી એર ટ્રાફિક કંટ્રોલને મોકલતું રહે છે. 'ઇન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઇઝેશન' (ICAO) દ્વારા નિર્ધારિત નિયમો અનુસાર, જો પાઈલટોને કોકપિટની અંદર કોઈ કટોકટી અથવા ખતરો જેમ કે અપહરણ જણાય, તો તેઓ ટ્રાન્સપોન્ડરમાં "7500" જેવો ચોક્કસ ચાર-અંકનો કોડ દાખલ કરે છે. આ કોડ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રમાણિત છે; જે ક્ષણે તે ATC રડાર સ્ક્રીન પર દેખાય છે, કંટ્રોલર્સ તરત જ સમજી જાય છે કે વિમાનમાં કોઈ ગંભીર સમસ્યા છે. બોલ્યા વિના સંકેતો મોકલી શકાય છે.
અપહરણની સ્થિતિમાં, રેડિયો પર ખુલ્લેઆમ વાત કરવી પાઈલટ માટે જોખમી બની શકે છે; તેથી, '7500' કોડ ખાસ કરીને એટલા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો કે પાઈલટ એક પણ શબ્દ બોલ્યા વિના અથવા અપહરણકર્તાને શંકાસ્પદ લાગ્યા વિના જમીન પરના અધિકારીઓને ખતરા વિશે ચેતવણી આપી શકે. આ ઉપરાંત, પાઈલટો ઘણીવાર કોકપિટ અને કેબિન ક્રૂ વચ્ચે વાતચીત કરવા માટે અગાઉથી નક્કી કરેલા કોડવર્ડ્સ અને હાથના સંકેતોનો ઉપયોગ કરે છે.
એલર્ટ મળ્યા પછી જમીન પર શું થાય છે? જ્યારે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) ને '7500' કોડનો સંકેત મળે છે, ત્યારે તેઓ તરત જ સંબંધિત દેશની સુરક્ષા અને લશ્કરી એજન્સીઓને જાણ કરે છે. ત્યારબાદ, જરૂર પડ્યે, વાયુસેના શંકાસ્પદ વિમાન પર નજર રાખવા અને તેને સુરક્ષિત રીતે લઈ જવા (એસ્કોર્ટ કરવા) માટે ફાઈટર જેટ તૈનાત કરે છે.
જેમ કે તાજેતરની આ ઘટનામાં ઈઝરાયેલી વાયુસેનાએ કર્યું હતું. તે જ સમયે, નજીકમાં ઉડી રહેલા અન્ય વિમાનોને સુરક્ષિત અંતરે રાખવામાં આવે છે અને જરૂર પડે તો તેમના ઉડાનના માર્ગમાં ફેરફાર કરવામાં આવે છે.
વિમાનનો માર્ગ બદલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવે છે : હાઈજેકની ચેતવણી મળવાના કિસ્સામાં, પાયલોટ અને એરલાઈનના નિર્ણયના આધારે, ઘણીવાર વિમાનને નજીકના સુરક્ષિત એરપોર્ટ તરફ વાળવામાં આવે છે. વર્તમાન કિસ્સામાં પણ આવું જ બન્યું હતું; જોર્ડનની હવાઈ સીમામાં પ્રવેશ્યા બાદ વિમાન પાછું ફર્યું અને તેને સાઉદી અરેબિયાના તબુક એરપોર્ટ તરફ વાળવામાં આવ્યું. લેન્ડિંગ પહેલાં, ગંતવ્ય એરપોર્ટ પર સુરક્ષા દળો, બોમ્બ ડિસ્પોઝલ સ્ક્વોડ અને તબીબી ટીમોને સ્ટેન્ડબાય પર રાખવામાં આવે છે જેથી ઉતરાણ બાદ તરત જ પરિસ્થિતિને સંભાળી શકાય.
Published On - 11:56 am, Thu, 1 October 26
