ઈમરાન ખાનની જેમ કોઈ વિદેશી નાગરિક ભારતમાં આવી વિરોધ કરે તો શું સજા મળે છે?

ભારતીય કાયદા હેઠળ, ભારતમાં રહેલા કોઈપણ વિદેશી નાગરિકને રાજકીય વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેવાનો અધિકાર નથી. તાજેતરમાં, બોલિવૂડ અભિનેતા ઈમરાન ખાન (જેઓ યુ.એસ. નાગરિક છે અને OCI કાર્ડ ધારક છે) ને મુંબઈમાં એક રાજકીય વિરોધ પ્રદર્શનમાં ભાગ લેવા બદલ ‘ભારત છોડો’ (Leave India) નોટિસ આપવામાં આવી છે. ઈમરાન ખાનને 28 ઓક્ટોમ્બર પહેલા દેશ છોડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. ત્યારે આવી જ રીતે કોઈ વિદેશી નાગરીક ભારતમાં આવીને વિરોધ પ્રદર્શન કરે છે તો તેની ભારતીય કાયદામાં શું સજા છે ચાલો જાણીએ.

1. બંધારણ શું કહે છે?

• અનુચ્છેદ 19: ભારતીય બંધારણના અનુચ્છેદ 19(1)(a) અને 19(1)(b) હેઠળ આપવામાં આવેલા મૂળભૂત અધિકારો જેમ કે વાણી સ્વાતંત્ર્ય અને શાંતિપૂર્ણ રીતે એકત્ર થવાનો અધિકાર માત્ર ભારતીય નાગરિકો માટે જ છે અને તે વિદેશી નાગરિકોને લાગુ પડતા નથી.
• અનુચ્છેદ 14 અને 21: જોકે ભારતમાં રહેતા વિદેશી નાગરિકો કાયદા સમક્ષ સમાનતા (અનુચ્છેદ 14) અને જીવનના રક્ષણ (અનુચ્છેદ 21) ના અધિકાર ધરાવે છે, પરંતુ તેઓ આ અધિકારોનો ઉપયોગ રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થવા માટેના બહાના તરીકે કરી શકતા નથી.

2. વિઝા અને ઇમિગ્રેશન નિયમો

• ભારતની મુલાકાતે આવતા દરેક વિદેશી નાગરિકે તેમના વિઝાની શરતોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે.
• ઇમિગ્રેશન અને ફોરેનર્સ એક્ટ (Immigration and Foreigners Act) ની જોગવાઈઓ હેઠળ, વિદેશી નાગરિકો ભલે તેઓ પ્રવાસી (ટૂરિસ્ટ), વ્યવસાયિક (બિઝનેસ) કે અન્ય કોઈપણ પ્રકારના વિઝા પર હોય તેમને ભારતના આંતરિક રાજકારણમાં અથવા સરકાર વિરોધી પ્રદર્શનોમાં ભાગ લેવાની મનાઈ છે. આમ કરવું એ વિઝા નિયમોનું સીધું ઉલ્લંઘન ગણાય છે.

3. OCI (ઓવરસીઝ સિટિઝન ઓફ ઈન્ડિયા) કાર્ડ ધારકો માટેના નિયમો

•  ભલે કોઈ વ્યક્તિના મૂળ ભારતમાં હોય, પરંતુ જો તેઓ અન્ય દેશની નાગરિકતા ધરાવતા હોય (ઉદાહરણ તરીકે, ઈમરાન ખાન યુ.એસ. નાગરિકતા ધરાવે છે), તો તેમને કાયદેસર રીતે વિદેશી નાગરિક જ ગણવામાં આવે છે.
• નિયમો અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ રાજકીય પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ થાય અથવા બંધારણ વિરુદ્ધ અસંમતિ વ્યક્ત કરે, તો સરકાર પાસે તે વ્યક્તિનો OCI દરજ્જો રદ કરવાનો અધિકાર છે. કાનૂની કાર્યવાહી અને કાયદો

વિદેશી નાગરિક ભારતમાં આવી પ્રદર્શન કરે તો શું સજા?

•  ભારત છોડવાની નોટિસ (Leave India Notice): નિયમોના ઉલ્લંઘનના કિસ્સામાં, ‘ફોરેનર્સ રિજનલ રજિસ્ટ્રેશન ઓફિસ’ (FRRO) કોઈ વ્યક્તિને ભારત છોડી દેવાનો આદેશ આપી શકે છે, આ આદેશ તાત્કાલિક અસરથી અથવા નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં ભારત છોડવા માટેનો હોઈ શકે છે.
•  વિઝા રદ કરવા અને દેશનિકાલ (Deportation): કોઈ વ્યક્તિના વિઝા રદ કરવામાં આવી શકે છે અને તેમને ફરજિયાતપણે તેમના વતનમાં (સ્વદેશ) પાછા મોકલી દેવામાં આવી શકે છે.
•  બ્લેકલિસ્ટિંગ (Blacklisting): કોઈ વ્યક્તિને ‘બ્લેકલિસ્ટ’ કરવામાં આવી શકે છે, જેના કારણે તેઓ ભવિષ્યમાં ક્યારેય ભારત પાછા આવી શકશે નહીં.

ઈરાન પર ‘મધર ઑફ ઑલ બોમ્બ્સ’ ફેંકવાની તૈયારીમાં અમેરિકા? જાણો શું છે આ બોમ્બ અને કેટલો ખતરનાક છે!, આ સ્ટોરી વાંચવા અહીં ક્લિક કરો