શું છે જગન્નાથ મંદિરના રસોઈ ઘરનું રહસ્ય? ઓડિશાના પુરી સ્થિત જગન્નાથ મંદિરનું રસોઈ ઘર વિશ્વના સૌથી મોટા પરંપરાગત મંદિર રસોઈ ઘરોમાંનું એક ગણાય છે. અહીં દરરોજ હજારો શ્રદ્ધાળુઓ માટે મહાપ્રસાદ તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ રસોઈ ઘર માત્ર તેના વિશાળ કદ માટે જ નહીં, પરંતુ તેની સાથે જોડાયેલી અનોખી પરંપરાઓ અને લોકમાન્યતાઓ માટે પણ જાણીતું છે. રસોઈ ઘરની વિશેષતાઓ માટીનાં વાસણમાં પરંપરાગત રસોઈ અહીં ભોજન માટીનાં વાસણોમાં તૈયાર કરવામાં આવે છે. એક જ ચૂલા પર અનેક વાસણોને એક પછી એક ગોઠવીને રસોઈ બનાવવાની પરંપરા છે. ભક્તોમાં એવી માન્યતા પ્રચલિત છે કે સૌથી ઉપર રાખેલું વાસણ પહેલાં રંધાય છે, જેને લોકો દૈવી કૃપા સાથે જોડીને જુએ છે. મહાપ્રસાદ ક્યારેય ખૂટતો નથી મંદિરમાં દરરોજ મોટી સંખ્યામાં ભક્તો મહાપ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે. તેમ છતાં એવી લોકમાન્યતા છે કે જરૂરિયાત મુજબ પ્રસાદ હંમેશા ઉપલબ્ધ રહે છે અને દિવસના અંતે તેનો બગાડ પણ થતો નથી. સદીઓ જૂની રસોઈ પરંપરા મહાપ્રસાદ સંપૂર્ણપણે પરંપરાગત પદ્ધતિથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. લાકડાના ચૂલા પર માટીનાં વાસણોમાં રસોઈ બને છે. તેમાં ડુંગળી અને લસણનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો નથી અને ભગવાનને ભોગ ધરાવ્યા પહેલાં રસોઈનો સ્વાદ પણ કોઈ ચાખતું નથી. માતા લક્ષ્મી સાથે જોડાયેલી આસ્થા શ્રદ્ધાળુઓમાં એવી માન્યતા છે કે મંદિરના રસોઈ ઘરની વ્યવસ્થા પર માતા લક્ષ્મીની વિશેષ કૃપા રહે છે. તેથી અહીં તૈયાર થતો મહાપ્રસાદ હંમેશા પવિત્ર અને પૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
