જન્મદિવસ: પત્નીના દાગીના ગીરવે મૂકીને Dadasaheb Phalke એ બનાવી પહેલી ફિલ્મ, ત્યારે કહેવાયા ‘પિતામહ’

હિંદી સિનેમાના પિતામહ દાદાસાહેબ ફાળકેનો જન્મ આજનાં દિવસે 1870 માં થયો હતો. તેમનું અસલી નામ ધૂંડિરાજ ગોવિંદ ફાળકે હતું. તે માત્ર એક દિગ્દર્શક જ નહીં પરંતુ એક જાણીતા નિર્માતા અને સ્ક્રીન લેખક પણ હતા. તેમણે 19 વર્ષની ફિલ્મ કારકીર્દિમાં 95 ફિલ્મો અને 27 શોર્ટ ફિલ્મો બનાવી. દાદાસાહેબ ફાળકેની રુચી હંમેશા કલામાં હતી. તે આ ક્ષેત્રમાં કરિયર બનાવવા માંગતો હતો. તેમણે 1885 માં જે.જે. કોલેજ ઓફ આર્ટમાં પ્રવેશ મેળવ્યો.

  • tv9 webdesk40
  • Published On - 11:21 AM, 30 Apr 2021
1/6
ત્યારબાદ તેમને એક ડ્રામા કંપનીમાં ચિત્રકાર તરીકે કામ મળ્યું. 1903 માં, તેમને પુરાતત્ત્વ વિભાગમાં ફોટોગ્રાફર તરીકે કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. પરંતુ દાદાસાહેબ પણ ફોટોગ્રાફીથી કંટાળી ગયા હતા અને ફિલ્મ નિર્માતા તરીકેની કારકિર્દી બનાવવાનું નક્કી કર્યું હતું. તેમનું સ્વપ્ન પૂરું કરવા માટે, તેમણે તેમના મિત્રો પાસેથી થોડા પૈસા ઉધાર લઈને વર્ષ 1912 માં લંડન ગયા. લગભગ બે અઠવાડિયા લંડનમાં ફિલ્મ નિર્માણ વિશે શીખ્યા અને તેની સાથે જોડાયેલા ઉપકરણોની ખરીદી કરીને મુંબઈ પરત ફર્યા.
2/6
ફિલ્મ બનાવવા માટે સૌથી પહેલા પૈસાની જરૂર હતી. કલા નવી હતી, કલાકાર પણ નવા હતા, તેથી કોઈએ ફિલ્મોમાં રોકાણ કરવા માંગતા ન હતા. લોકોને ખાતરી નહોતી કે દાદાસાહેબ ફિલ્મ બનાવી પણ શકશે. પરંતુ દાદાસાહેબે નિર્માતાઓને મનાવવા છોડના વિકાસ પર એક ટૂંકી ફિલ્મ બનાવી. પછી બે લોકો તેમને પૈસા આપવા સંમત થયા. પરંતુ આ પૂરતું નહોતું. દાદાસાહેબે પત્નીનાં ઘરેણાં ગીરવે રાખ્યાં હતાં. મિલકત પણ ગીરવે રાખી. લોન પણ લીધી હતી.
3/6
ફિલ્મમાં રાજા હરિશ્ચંદ્રની પત્ની તારામતીની ભૂમિકા નિભાવા મહિલા અભિનેત્રીઓની જરૂર હતી. તે સમયે, ફિલ્મોમાં કામ કરવું એ યોગ્ય વ્યવસાય નહોતું માનવામાં આવતું . કોઈ સ્ત્રી ભૂમિકા માટે સહમત ન હતી. કંટાળીને ફાલ્કે રેડ લાઇટ એરિયામાં ગયા. પરંતુ ત્યાં કંઇ બન્યું નહીં. ત્યારબાદ તેમણે એક રસોઈ, અન્ના સાલુન્કેની તારામતીના રોલ માટે પસંદગી કરી.
4/6
એવું કહેવામાં આવે છે કે દરેક સફળ પુરુષની પાછળ સ્ત્રીનો હાથ હોઇ છે. ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન દાદાસાહેબ ફાળકેની પત્નીએ તેમની ખૂબ મદદ કરી. તેમણે પોતે આ ફિલ્મમાં કામ કરતાં લગભગ 500 જેટલા લોકો માટે પોતે રસોઇ બનાવતા હતા. આ ફિલ્મના નિર્માણ માટે લગભગ 15,000 રૂપિયા લાગ્યાં, જે તે દિવસોમાં ઘણી મોટી રકમ હતી. 3 મે, 1913 ના રોજ મુંબઈના કોરોનેશન સિનેમા હોલમાં આ ફિલ્મ પ્રથમ વખત દર્શાવવામાં આવી હતી. 40 મિનિટની આ ફિલ્મ પ્રેક્ષકોએ સારી રીતે પસંદ કરી હતી અને તે સુપરહિટ સાબિત થઈ હતી.
5/6
રાજા હરિશ્ચંદ્ર ફિલ્મની અપાર સફળતા બાદ દાદા સાહેબે ફિલ્મ મોહિની ભસ્માસુરનું નિર્માણ કર્યું. આ ફિલ્મ સિનેમા જગતના ઇતિહાસમાં ખૂબ મહત્વની છે, કારણ કે આ ફિલ્મમાં દુર્ગા ગોખલે અને કમલા ગોખલે નામની બે મહિલાઓને પહેલી અભિનેત્રી બનવાનું ગૌરવ મળ્યું હતું. આ પછી તે અટક્યા નહીં અને એક પછી એક સુપરહિટ ફિલ્મો બનાવવાનું શરૂ કર્યું. દાદા સાહેબની છેલ્લી સાયલન્ટ ફિલ્મ 'સેતુબંધન' હતી. દાદા સાહેબે 16 ફેબ્રુઆરી 1944 માં આ વિશ્વને અલવિદા કહ્યું.
6/6
ભારતીય સિનેમામાં દાદાસાહેબના એતિહાસિક યોગદાનને કારણે 1969 થી ભારત સરકારે તેમના સન્માનમાં 'દાદાસાહેબ ફાળકે' એવોર્ડની શરુઆત કરી. આ એવોર્ડ ભારતીય સિનેમાનો સર્વોચ્ચ અને પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડ માનવામાં આવે છે. સૌથી પહેલા દેવિકા રાની ચૌધરીને આ એવોર્ડ મળ્યો હતો. તાજેતરમાં જ તમિલ સ્ટાર રજનીકાંતને 51 મો દાદા સાહેબ ફાળકે એવોર્ડ જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.